مهدى فرمانيان

124

آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )

اعلام النبوة نوشت . وى بعد از سال 322 هجرى درگذشت . كتاب ديگر وى الزينة است كه بخشى از آن دربارهء فرق اسلامى است . « 1 » 3 . ابو يعقوب سجستانى : اسحاق بن احمد سجزى ، از داعيان بزرگ اسماعيليه در سيستان و خراسان بود . وى در تأييد اعلام النبوة ابو حاتم رازى ، كتاب اثبات النبوات را نوشت . او طرفدار ديدگاه‌هاى نسفى بود و كتابى در تأييد نسفى و نقد ابو حاتم به نام النصرة نوشت . ابو يعقوب كه در ابتدا پيرو قرامطه بود ، در اواخر عمر به پايگاه فاطميان پيوست و امامت خلفاى فاطمى را پذيرفت . وى بعد از سال 362 هجرى در كهن سالى درگذشت . « 2 » 4 . قاضى نعمان : ابو حنيفه محمد بن نعمان ، پايه‌گذار فقه اسماعيلى و بزرگ‌ترين فقيه در همهء ادوار اسماعيليه و صاحب قديمىترين اثر تاريخى در اسماعيليه به نام افتتاح الدعوة است . وى به چهار خليفهء فاطمى خدمت كرد و در سال 363 هجرى وفات يافت . دو كتاب دعائم الاسلام و تاويل الدعائم در فقه از او است . بعضى آن را از اماميّه دانسته‌اند ، ولى شواهد اسماعيلى آن بر شواهد امامى بودن وى رجحان دارد . وى همچنين كتابى در مناقب اهل بيت به نام شرح الاخبار دارد . « 3 » 5 . حميد الدين كرمانى : احمد بن عبد اللّه ملقّب به حجة العراقين و عالم‌ترين متكلم اسماعيلى در تمام ادوار تاريخ اسماعيليه است . در زمان ظهور دروزيان به قاهره رفت و كتب متعددى عليه آنان نوشت . مهم‌ترين كتاب وى راحة العقل است . كتاب ديگر وى به نام الرياض ، بررسى ديدگاه‌هاى نسفى ، ابو حاتم رازى و ابو يعقوب سجستانى در امور اختلافى است . كرمانى بيشتر نظرات ابو حاتم رازى را تأييد كرد و شايد به همين دليل كتاب الاصلاح ابو حاتم باقى ماند و كتاب‌هاى المحصول نسفى و النصرة ابو يعقوب سجستانى مفقود گرديده‌اند . « 4 » 6 . ناصر خسرو : ناصر بن خسرو قباديانى مروزى ، شاعر معروف و صاحب سفرنامه ، در خانواده‌اى حكومتى در 394 هجرى تولد يافت . در ميان‌سالى بر اثر خوابى ، سفر هفت ساله خود را شروع كرد و در پى آن به اسماعيليه گرويد . پس از بازگشت به وطن به تبليغ اسماعيليه در خراسان پرداخت و به علت كثرت مخالفان به روستاى يمگان پناه برد و زندگى را به سختى سپرى

--> ( 1 ) . ر . ك : اسماعيليه ، ص 357 - 401 ؛ مقدمهء الاصلاح . ( 2 ) . ر . ك : ابو يعقوب سجستانى متفكر و داعى اسماعيلى ، ص 34 - 43 . ( 3 ) . ر . ك : اسماعيليه ، مقاله « قاضى نعمان و مذهب او » . ( 4 ) . ر . ك : واكر ، حميد الدين كرمانى ، تمام كتاب .